Esquema da Antiga Roma

 Esquema da Antiga Roma

Contexto histórico-xeográfico

Ubicación: Centro da península Itálica, expandida por toda a costa mediterránea.

Organización política: Monarquía, República e Imperio.

Cronoloxía:

Monarquía (753-509 a.C.): Fundación de Roma.

República (509-27 a.C.): Expansión territorial, conflictos sociais.

Imperio (27 a.C.-476 d.C.): Apoxeo e caída do poder romano.

Características xerais da arte romana

Pragmatismo: arte útil e funcional.

Eclecticismo: asimilación e adaptación de influencias (etruscas, gregas, orientais).

Propaganda: arte ao servizo do poder político.

Realismo: representación fiel da realidade, especialmente no retrato.

Arquitectura

Principais características:

Uso do arco de medio punto, bóveda de canón e cúpula.

Emprego de materiais económicos e resistentes (formigón, ladrillo).

Decoración con estuco, mármore e mosaicos.

Arquitectura civil predominante: obras públicas de utilidade.

Tipoloxías e exemplos:

1. Edificios públicos:

   Coliseo (72-80 d.C.): anfiteatro para espectáculos públicos.  

   

   Panteón (118-125 d.C.): templo con cúpula de ocubo iluminado.  

   Termas de Caracalla (212-216 d.C.): complexo de baños públicos.  

   

2. Enxeñería civil:

   Acuedutos (Acueduto de Segovia, século I d.C.).  

   

   Calzadas (Vía Apia).

   Pontes (Ponte de Alcántara).

Escultura

Características principais:

Realismo no retrato psicolóxico e físico.

Retrato imperial: función propagandística.

Relevos históricos narrativos.

Tipoloxías e exemplos:

1. Retrato:

   Augusto de Prima Porta (século I a.C.).  

   

   Retratos de emperadores (Caracalla (Marco Aurelio Antonio), Constantino).  

   

2. Relevo histórico:

   Ara Pacis (13-9 a.C.): altar da paz con relevos propagandísticos.  

   

   Columna de Traxano (113 d.C.): friso helicoidal narrando conquistas.  

   

Pintura e mosaico

Estilos pictóricos pompeianos (segundo Vitruvio):

1. Estilo de incrustación: imitación de mármores.

2. Estilo arquitectónico: perspectivas e arquitecturas fingidas. Villa de Boscoreale de P. Fannius Synistor. ca. 50-40 a. C.

3. Estilo ornamental: elementos decorativos con figuras. Gusto pola miniatura e os temas mitolóxicos e bucólicos. Domus de Marco Lucrecio. 35 e 45 d.C. 

4. Estilo ilusionista: escenas complexas con profundidade. Mistura dos dous estilos anteriores. Pared con Narciso, por un artista desconocido, 62-79,  século I d. C

Mosaicos

Os mosaicos romanos eran decoracións feitas con pequenas pezas chamadas teselas, elaboradas con pedra, mármore, cerámica ou vidro, que se colocaban sobre morteiro húmido para formar debuxos e escenas. Empregábanse principalmente para decorar chans e paredes de casas, vilas e edificios públicos.

Tiñan unha función decorativa e tamén simbólica, xa que mostraban a riqueza e o prestixio dos propietarios. Representaban escenas mitolóxicas, momentos da vida cotiá, animais e motivos xeométricos ou vexetais.

Son moi importantes porque nos permiten coñecer mellor a vida, a arte e a cultura da antiga Roma.

Exemplos:

Frescos da Vila dos Misterios (Pompeia, século I a.C.).  

Mosaico da Batalla de Isos (Casa do Fauno, Pompeia).  

Artes decorativas

Cerámica: terra sigillata (verniz vermello).

Ourivería e xoiería.

Vidro soplado.

Mobiliario e obxectos domésticos.

Ideas centrais de Rubayo sobre Roma

1. Arte como instrumento de poder:

   Monumentalidade como demostración de forza.

   Retratos imperiais como propaganda política.

2. Pragmatismo e utilidade:

   Arquitectura para mellorar a calidade de vida (termas, acueductos, estradas).

   Arte que serve a necesidades prácticas.

3. Sincretismo cultural:

   Asimilación e adaptación de formas gregas e etruscas.

   Creación dun estilo propio a partir de influencias diversas.

4. Realismo versus idealismo:

   Retratos fieis á realidade física e psicolóxica.

   Convivencia de realismo nos rostros e idealismo nos corpos.

5. Continuidade e influencia:

   Roma como ponte entre a arte clásica e a medieval.

   Perduración de formas e técnicas na arte occidental.

Exemplos paradigmáticos

Coliseo: símbolo da arquitectura romana e enxeñería avanzada.

Augusto de Prima Porta: idealización imperial con propaganda política.

Frescos pompeianos: testemuño da pintura romana cotiá.

Ara Pacis: arte ao servizo da paz e a propaganda imperial.

Frase clave de Rubayo sobre Roma

"Os romanos non só copiaron aos gregos, melloráronos e adaptáronos ás súas necesidades. Crearon unha arte práctica, útil e eficaz para controlar un imperio."

Conclusión:

A arte romana representa a culminación do fractal artístico da Antiguidade, combinando o idealismo grego có pragmatismo propio. A súa herdanza perdura na arquitectura occidental, no concepto de utilidade pública e na utilización da arte como ferramenta de poder e comunicación.